Avoidant Restrictive Food Intake Disorder to zaburzenie karmienia i odżywiania polegające na unikaniu/ograniczaniu przyjmowania pokarmów. Osoby z ARFID spożywają ograniczoną ilość i/lub różnorodność żywności, co może niekorzystnie wpływać na masę ciała, wzrost, stan odżywienia oraz funkcjonowanie psychospołeczne.
Czym charakteryzuje się ARFID?
Obraz pacjenta z ARFID jest bardzo zróżnicowany, a pacjenci mogą prezentować:
– silny niepokój/lęk związany z posiłkiem – może być już obserwowany od niemowlęcia,
– brak zainteresowania jedzeniem/karmieniem, brak sygnalizowania uczucia głodu – może być obserwowany od niemowlęcia,
– duży opór przed akceptacją pokarmów, który może wynikać z cech sensorycznych żywności,
– zachowania unikowe związane z posiłkiem,
– trudności psychospołeczne.
ARFID jest stosunkowo niedawno zdefiniowanym zaburzeniem – jeśli chodzi o nadanie mu konkretnej nazwy oraz określonych kryteriów diagnostycznych, zostało to przedstawione dopiero w ramach klasyfikacji DSM-V oraz ICD-11. Jednak już wcześniej zdawano sobie sprawę z jego istnienia, najczęściej przypisując cierpiącym na nie osobom rozpoznanie zaburzeń odżywiania niesklasyfikowanych gdzie indziej.
Jakie są kryteria diagnostyczne ARFID?
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, wydanie piąte (DSM-5) oraz 11. wersja Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11) podkreślają trzy główne czynniki wpływające na obraz objawów w ARFID:
- unikanie w oparciu o sensoryczne cechy żywności (np. smak, konsystencja, wygląd);
- wyraźny brak zainteresowania karmieniem i jedzeniem;
- obawa przed nieprzyjemnymi konsekwencjami jedzenia, do których zalicza się np. zadławienie lub wymioty.
DSM-5 przedstawia 3 grupy/formy rozpoznania ARFID, które mogą występować równocześnie lub osobno, w różnych konfiguracjach. Pierwsza forma dotyczy osób z nadwrażliwością sensoryczną unikających konkretnych posiłków, najczęściej mięsa, owoców lub warzyw, z powodu awersji dotyczącej specyficznych smaków, tekstur lub zapachów. Druga grupa to osoby, które ograniczają jedzenie z powodu braku zainteresowania nim lub obniżonego apetytu. Trzecią stanowią osoby stale odmawiające jedzenia po traumatycznym epizodzie wymiotów, dławienia się lub innej formy dolegliwości ze strony układu pokarmowego, które mogły przyczynić się do wykształcenia zachowań awersyjnych na podłożu lękowym.
Jeśli chodzi o kryteria diagnostyczne ARFID, ważne jest różnicowanie z innymi zaburzeniami odżywiania – głównie z anoreksją. Ważnym aspektem w tym przypadku jest kwestia braku zaburzonego obrazu własnego ciała, niewystępowaniu lęku przed zwiększeniem masy ciała oraz braku chęci zmniejszenia masy ciała. Lęk przed jedzeniem ma tu zupełnie inne podłoże. Wykluczenia pojawiające się w diecie nie mogą być również związane z wyznawaną przez daną osobę religią lub filozofią życiową/świadomie wybraną dietą, np. wegańską lub wegetariańską. Głównym czynnikiem, ważnym przy stawianiu rozpoznania, jest doznawanie przez daną osobę cierpienia lub zauważenia negatywnego wpływu na funkcjonowanie, będącego często przyczyną zgłoszenia się na wizytę do gabinetu dietetyka lub psychoterapeuty.
Zapraszamy na konsultacje!
Zapraszam na konsultację dot. zaburzeń odżywiania, na której omówimy Twoje trudności. Dzięki temu otrzymasz propozycję najbardziej odpowiedniej do Twoich potrzeb formy wsparcia. Na konsultacje zapiszesz się poprzez naszą stronę internetową, kilkając tutaj. Serdecznie zapraszam, Małgorzata Kwiecień
